حقّ فروش آنها را نداشته و يا با آنكه ذو اليد بوده ولى مالك مبيع نبوده بلكه مبيع از چيزهايى بوده كه حاكم حقّ مصادره آن را داشته ، حكم مصادره كه متاخّر از بيع است ، شامل مبيع هم شده و حكم به بطلان بيعىكه قبل از صدور حكم صورت گرفته ، مىشود و در غير اين صورت ، بيعى كه قبل از صدور حكم انجام شده ، مشمول مصادرهء اموال نشده و محكوم به صحت است . س 1476 : پيچيدگى روابط اجتماعى و مشكلات اقتصادى و اجتماعى مردم ، گاهى آنان را وادار به انجام معاملات اضطرارى مىكند كه زيانبار و غير عادلانه و يا لا أقل از نظر عرف مذموم محسوب مىشوند ، آيا اضطرار از نظر شرعى موجب بطلان معامله است يا خير ؟ ج : اضطرار از نظر فقهى ضررى به صحت و نفوذ معامله اعم از خريد و فروش و غير آنها كه همراه با رضايت و طيب خاطر باشد ، نمىزند . ولى از نظر اخلاقى و انسانى بر طرف ديگر واجب است كه از شرائط به وجود آمده براى شخص مضطرّ سوء استفاده نكند . بيع فضولى س 1477 : اينجانب قسمتى از يك زمين زراعى را از برادرم به نحو بيعِ شرط خريده‌ام ، ولى برادرم اقدام به فروش مجدّد آن به شخص ديگرى نموده است ، آيا معاملهء دوم او صحيح است ؟ ج : اگر بيع اوّل بر وجه صحيح شرعى محقق شده باشد ، فروشنده حقّ فروش آن را به شخص ديگر قبل از فسخ بيع اوّل ندارد و اگر اين كار را انجام دهد ، بيع دوم فضولى و منوط بر اجازه مشترى اوّل است . س 1478 : اعضاى يك شركت تعاونى قطعه زمينى را براى سكونت خريده‌اند كه پول آن را خودشان پرداخته‌اند ولى سند رسمى آن به نام شركت ثبت شده است ، اخيراً هيئت ادارى شركت كه در خريد و تأمين پول زمين نقشى نداشته‌اند ، به عضويت شركت درآمده و بدون كسب رضايت اعضاى قبلى اقدام به فروش زمين به قيمتى كمتر از قيمت واقعى آن كرده است ، آيا اين بيع جايز است ؟ ج : اگر اشخاص معيّنى با پول خود زمين را براى خودشان خريده‌اند ، زمين ، ملك آنان است و كس ديگرى در آن حقّى ندارد و فروش آن به ديگران توسط هيئت ادارى شركت ، بدون اجازهء مالكان آن ، فضولى است ولى اگر آن را با سرمايه شركت كه يك شخصيت حقوقى است ، براى خود شركت خريده‌اند ، جزء اموال شركت تعاونى خواهد بود و در اين صورت جايز است هيئت ادارى بر اساس مقرّرات شركت در آن تصرّف نمايد . س 1479 : شخصى در هنگام سفر ، برادرش را وكيل رسمى نموده تا خانه‌اش را به هر كسى حتّى خودش بفروشد ، ولى بعد از بازگشت از سفر از تصميم خود مبنى بر فروش خانه منصرف شد و انصراف خود را بطور شفاهى به برادرش اطلاع داد ، ولى برادر او به استناد وكالت رسمى مذكور ، خانه را به خود منتقل نمود و سند آن را به نام خود ثبت كرد بدون آنكه پول را به موكَّل بدهد و يا خانه را از او تحويل بگيرد ، آيا اين بيع صحيح است ؟ ج : اگر ثابت شود كه وكيل بعد از اطلاع از عزل خود هر چند بطور شفاهى ، اقدام به فروش خانه به خودش نموده است ، بيع ، فضولى و منوط به اجازه موكلّ است .